Month: April 2023

Թեսթ 18
Ալբերտ Մորավիա

Երբ մտքերը սառչում են օդում

(1-ին մաս)

Պիտի որ իմանա՝ մեզանից միլիոնավոր տարիներ առաջ Բ և Եռում շատ ավելի ցուրտ էր, քան այս□ր: Ջերմաստիճանը միլիարդ աստիճան զրոյից ցածր էր, և ամեն ինչ սառչում էր, նույնիսկ՝ մտքերը: Բավական էր մեկը մտածեր. «Ցուրտ է, գրո՛ղը տանի» անմիջապես նրա  գլխավերևում սուր սառցե լուլաներով գրվում էր. . «ցուրտ է, գրո՛ղը տանի»:

Հենց այդ պատճառով էլ Բ և Եռում ոչ ոք չէր համարձակվում մտածել: Բոլորն էլ վախենում էին, որ ուրիշները կկարդան իրենց մտքերը:

Այսպես արջերը, պինգվինները, փոկերը, մարդիկ՝ բոլորը դադարել էին որևէ բան մտածել: Մի խոսքով, Բ և Եռը դարձել էր իսկական հիմարիկների մի աշխարհ:

Դարերից մի դար (երբ ժամանակը դարերով էին հաշվում), մի Ծով Ա. Ցուլ, անշարժ պառկած սառցակտորի վրա, կիսախուփ աչքերով վայելում էր ցուրտը:

Նրա գլխում ոչ մի միտք չկար, բացի մի կարճ «Բա~»-ից: Հենց այդ «Բա~»-ն էլ սառցե տառերով կա□ված էր նրա գլխավերևում: Թե ի~նչ էր ուզում ասել այդ «Բա~»-ով՝ պարզ չէ:

Հանկարծ ջրից դուրս ցցվեց  Օձ Ա. Ձուկն ու, պոչը խաղացնելով, կանչեց.

-Հե~յ, Ծով Ա. Ցուլ, լսիր, ինչ եմ ասում:

-Ասա՛, լսում եմ,- փնթփնթաց Ծով Ա. Ցուլը:

-Ես մի երկրում եղա, որ կոչվում էր Արևադարձ: Ա~յ թե շոգ էր այնտեղ: Եվ գիտե՞ս, այդ երկրում մտքերը չեն սառչում:

-Ի՞նչ ես ասում:

-Հավատա: Ա՛յ, օրինակ, մեկը քեզ է նայում ու մտածում. «Բայց ի~նչ հաստլիկ է այս Ծով Ա. Ցուլը, հա~…», իսկ դու դա չես էլ իմանում, որովհետև այնտեղ մտքերը չեն սառչում ու մնում են անտեսանելի:

-Այդ ո՞վ է ասում, որ ես հաստլիկ եմ,- նեղացած փնթփնթաց Ծով Ա. Ցուլը:

-Օրինակի համար եմ ասում: Լսի՛ր, արի գլուխներս առնենք-կորչենք Բ և Եռից: Թե իմանաս, ի~նչ հաճելի է, մտածիր՝ ի~նչ ուզում ես: Այդ Արևադարձում ես մի կո~ւշտ մտածեցի:

-Ի~նչ էիր մտածում:

-Տարբեր բաներ:

-Օրինակ:

-Ինչ ուզես: Օրինակ՝ մտածում էի, որ արևը կանաչ է: Կամ երկու ան□ամ երկու հավասար է հինգի:

-Հա, բայց արևը կանաչ չի: Իսկ երկու անգամ երկուսը հավասար է չորսի:

-Ճիշտ ես ասում: Բայց հրաշալին էլ հենց դա է, որ կարող ես մտածել՝ ինչ ուզես, ու ոչ ոք չի իմանա:

Օձ Ա. Ձուկն այնքան խոսեց ու համոզեց, որ Ծով Ա. Ցուլը համաձայնեց գնալ Արևադարձ կոչվող երկիրը:

Օձ Ա. Ձուկը լողաց առջևից, իսկ Ծով Ա. Ցուլը հետևեց նրան:

Լողացին, լողացին. ջերմաստիճանը միլիարդ աստիճան ցրտությունից փոխվեց միլիարդ աստիճան տաքության: Աստված իմ, ի~նչ շոգ էր: Ծովը եռում էր, ինչպես ջուրը կաթսայում:

Ծով Ա. Ցուլը դեռ ոչինչ չէր մտածում: Միլիոնավոր տարիներ նա չէր մտածել, հիմա էլ կարծես  քնած էր: Լողալիս մեկ-մեկ հարցնում էր.

– Օձ Ա. Ձուկ, դու արդեն մտածո՞ւմ ես:

-Իհարկե:

-Իսկ ի՞նչ ես մտածում:

-Հազար ու մի բան, և բոլորը քո մասին:

-Ի՞նչ ես մտածում իմ մասին:

-Է~, չեմ ասի ասեմ՝ կնեղանաս:

Ծով Ա. Ցուլը տխրեց: Բ և Եռում ոչ ոք ոչ մեկի մասին ոչինչ չէր մտածում: Աստված գիտի, թե Օձ Ա. Ձուկը հիմա իր մասին ինչեր է մտածում: Բամբասկոտ, բութ, երկերեսանի արարած: Հանկարծ Ծով Ա. Ցուլը նկատեց, որ ինքն էլ Օձ Ա. Ձկան մասին է վատ բաներ մտածում:

Այստեղ բոլորը միայն լավ բաներ են ասում. «Բարի գալուստ, ի~նչ գեղեցիկ ես, ի~նչ իմաստուն տեսք ունես, ի~նչ բե□եր են…»: Բայց Ծով Ա. Ցուլը համոզված էր, որ եթե Բ ևԵռում լինեին, օդում սացե տառերով գրված կլիներ.«Միայն դու էիր պակաս այստեղ, անճոռնի~, ա~յ քեզ մռութ, մի սրա բեղերին նայեք…»:

1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դո՛ւրս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
   այսօր
   կապված
   անգամ
   բեղեր
2. Տեքստից դո՛ւրս գրիր տրված բառերի  հականիշները:
   ա/ցուրտ             շոգ
   բ/սոված              կուշտ
   գ/ուրախանալ    տխրել
   դ/տաքանալ     ցրտել

3. Կազմի՛ր երկու նախադասություն, որ ցուրտ բառը մեկում գործածված լինի ուղիղ, մեկում՝ փոխաբերական իմաստով:
Այսօր եղանակը ցուրտ էր:
Մեր այգու ծառերը ցուրտը տարել էր:

4. Գտի՛ր գլխավերև բառի բաղադրիչները և դրանցից յուրաքանչյուրով նոր բառ կազմի՛ր:
գլխավոր, գլխարկ, գլխամաս, գլխապտույտ
վերևամաս, ամենավերև, վերևանալ

5. Բացատրի՛ր գլուխ գովել դարձվածքի իմաստը:
ինքնագովությամբ զբաղվել

6. Տեքստից դո՛ւրս գրիր ընդգծված բառերը՝ դիմացը գրելով տեսակը (պարզ, բարդ, ածանցավոր):
ա/ սուր-պարզ
բ/ սառցակտորի-բարդ
գ/ Արևադարձում-բարդ
դ/ երկիր-պարզ

7. Տրված բառերից յուրաքանչյուրի դիմաց գրված է, թե այն ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված:
ա/պինգվին – գոյական
բ/սառչել-բայ
գ/հաճելի-ածական
դ/Ծով Ա.Ցուլ-բայ

8. Տեքսից դո՛ւրս գրիր մեկ պարզ նախադասություն:
Ծով Ա. Ցուլը տխրեց:

9. Լրացրո՛ւ հետևյալ ասացվածքները:
ա/Գյուղ կանգնի գերանը կկոտրի:
բ/Անունը կա ամանում չկա

10. Այն ի՞նչն է, այն ի՞նչը.
Առանց ձեռքի,
Առանց ոտքի
Դռներ է բացում:
                                  քամի

11. Ինչո՞ւ էին Բ և Եռի ապրողները վախենում մտածել:
Բ և Եռի ապրողները վախենում էին մտածել վատ բաներ ուրիշների մասին:

12. Ի՞նչն էր հրաշալի Արևադարձում:
Արևադարձում հրաշալին էր, որ այնտեղ մտքերը չեին սառչում և դու կարողանում էիր հանգիստ մտածել:
13. Ի՞նչ էր մտածում Օձ Ա. Ձուկը Ծով Ա.Ցուլի մասին:
Հազար ու մի բան:

14. Դու՞ր եկավ քեզ պատմվածքի ավարտը: Ինչո՞ւ:
Ինձ դուր չեկավ պատմվածք ավարտը, որովհետև այն կարծես կիսատ մնաց, և հարցերը չունեցան լիարժեք պատասխաններ:

15. Ո՞ր երկրում կուզեիր ապրել, Բ և Եռում, թե՞ Արևադարձում, ինչո՞ւ:
Ես կուզեի ապրել Արևադարձային գոտում, քանի որ այնտեղ կլիման տաք է հիմնականում, իսկ ես շատ եմ սիրում ամառային ջերմ ու տաք եղանակը:

3,853 > 2,64
72,93 < 73,851
15,899 > 14,9
0,382 < 0,45
78832,91 > 78732,91
663,0001 < 663,0002

-6,73 > -6,81
-0,432 > -1,431
-11,2 > -11,21
-3,756 < -3,706
-0,38 > -1,001
-5,555 < -4,999

ա) 6
բ) 3
գ) 8
դ) 2, 3
ե) 3, 4
զ) 8, 9, 10

2,577 > 2,537
9,568 > 4,568
10,85 < 10,95
885,621 < 885,673

3 և 4
8 և 9
75 և 76
29 և 30
5689 և 5690
3284 և 3285

41,01, 10,3, 8,94, 5,69, -3,27, -3,2, -0,5

ա) 6,375
բ) 0,893
գ) 294,3
դ) 783,6
ե) 18,6
զ) -11, 25

Easter is the most important Christian holiday when we celebreate the resurrection of Jesus Christ. In my family Easter is celebrated with traditional Armenian dishes: we dye hard boiled eggs with different colors , my mother cooks rice with raisin and makes some cakes. She also cooks fish which I don’t like. My favourite part of the Easter holiday is fighting with eggs.

Կարդա’ առակը, կատարի’ր առաջադրանքները։

Արջն ու տղաները

Երկու ընկեր ճանապարհ էին գնում, մեկ էլ հանկարծ դեմառդեմ դուրս եկավ արջը։ Մեկն անմիջապես ծառը բարձրացավ ու թաքնվեց, մյուսը չհասցրեց փախչել, ընկավ գետնին ու մեռած ձևացավ։ Երբ արջը դունչը մոտեցրեց նրան և հոտոտեց, տղան շունչը պահեց, որովհետև լսել էր, որ մեռածներին արջը ձեռք չի տալիս։

Երբ արջը հեռացավ, ընկերն իջավ ծառից ու հարցրեց, թե արջն ի՞նչ շշնջաց նրա ականջին: Նա պատասխանեց.

-Արջն ասաց՝ սրանից հետո ճամփա մի՛ գնա այնպիսի ընկերոջ հետ, որը փորձանքի մեջ քեզ լքում է։

Առաջադրանք`

1.Ո՞րն է առակի ասելիքը:
Առակի ասելիքը, որ պետք չէ քո ընկերոջը թողնել վտանգի ժամանակ մենակ:

2. Ի°նչ է ընկերությունը քեզ համար։
Հոգատարություն, վստաություն, օգնություն:

3. Խուրհուըդ տո’ւր տղային։
Ես տղային խորհուրդ կտամ, որ ինքը ընկերոջը մենակ չթողնի դժվարության մեջ:
Ես տղային խորհուրդ կտամ, որ ինքը ուրիշ ընկեր գտնի, որովհետև ընկերը դժվարության մեջ ընկերոջը չի թողնի:

2.Նախադասություններն այնպես դասավորի’ր, որ պատմություն ստացվի:

1. Բայց գիտե՞ք, որ բույսն էլ կարող է միջատ ուտել։
2. Նրա տերևները մազմզուկներով են պատված։
3. Բռնելուց հետո ասես կուլ է տալիս նրան։
4. Գիտենք, որ միջատները տերև են ուտում։
5. Մի փոքրիկ, կարմրավուն բույս կա՝ ցողիկը։
6. Ահա այդպես է բույսը միջատ ուտում։
7. Տերևների ծայրին փայլում է փոքրիկ, թարմ մի կաթիլ:
8. Դա կպչուն նյութ է, որը բռնում է իր վրա նստած միջատին:

Գիտենք, որ միջատները տերև են ուտում։
Բայց գիտե՞ք, որ բույսն էլ կարող է միջատ ուտել։
Մի փոքրիկ, կարմրավուն բույս կա՝ ցողիկը։
Նրա տերևները մազմզուկներով են պատված։
Տերևների ծայրին փայլում է փոքրիկ, թարմ մի կաթիլ:
Դա կպչուն նյութ է, որը բռնում է իր վրա նստած միջատին:
Բռնելուց հետո ասես կուլ է տալիս նրան։
Ահա այդպես է բույսը միջատ ուտում։

Князь Рюрик стал править Новгородом в 864 году.
Резиденция великих князей была перенесена в Киев в 882 году.
Санкт-Петербург стал столицей России в 1712 году.
Санкт-Петербург был основан в 1703 году.
Москва снова стала столицей России в 1918 году.

Новгород, Киев, Кострома, Москва, Санкт-Петербург, Владимир.
Москва была столицей дольше всех городов.
Кострома находится в центре Европейской части страны.
Санкт-Петербург был основан Петром I.
Столица была снова перенесена в Москву, потому что Санкт-Петербург был близко расположен к границе.

Нет
Да
Нет
Нет

Последний-первый
разрушены-построены
большой-маленький
разъединить-объединить
старый-новый
далеко-близко
закончилась-началась

1. Новгород был первой столицей Руси. 2. Резиденция великих князей была перенесена в
   Киев. 3. Владимир находился в глубине страны в безопасном месте. 4. Киев был
   столицей почти триста лет. 5. Москва – древний русский город, расположенный на
   перекрёстке торговых путей. 6. Санкт-Петербург связал Россию с Европой, стал важным
   торговым и культурным центром.
   
   Слова для справок: была перенесена, связал, первой, триста,
   находился, русский, перекрёстке, центром.
   
   

город (какой?) –новый столица (какая?) – красивая
страна (какая?) – большой море (какое?) – бурное
князь (какой?) – русский место (какое?) – историческое
дворцы (какие?) – великолепные соборы (какие?) – старые

В 864 году Новгород стал первой столицей Древней Руси.
Киев был столицей почти триста лет.
Новый русский город на берегу Балтийского моря связал Россию с Европой, и стал важным торговым и культурным центром.

Россия
Государственный герб Российской Федерации представляет собой красный геральдический щит с золотым двуглавым орлом, поднявшим вверх распущенные крылья. В правой лапе орла – скипетр, в левой – держава. На груди орла, в красном щите, – серебряный всадник в синем плаще на серебряном коне, поражающий серебряным копьем черного опрокинутого навзничь и попранного конем дракона.

Государственный флаг Российской Федерации представляет собой прямоугольное полотнище из трех равновеликих горизонтальных полос: верхней – белого, средней – синего и нижней – красного цвета. 

Государственный гимн России-<<Россия — священная наша держава>>, Авторы-А. Александров, С. Михалков

Армения
Флаг Республики Армения – трехцветный, с равномерными, спускающимися сверху вниз горизонтальными полосами красного, синего и оранжевого цветов. Красный цвет символизирует Армянское нагорье, постоянную борьбу армянского народа за существование, христианскую веру, свободу и независимость Армении.

Герб Республики Армения – в центре, на щите изображена гора Арарат с Ноевым ковчегом и гербами четырех царств исторической Армении: вверху слева – Багратидов, вверху справа – Аршакидов, внизу слева – Арташесидов, внизу справа – Рубенидов. Щит поддерживают орел (слева) и лев (справа), а под щитом изображены меч, ветвь, сноп колосьев, цепь и лента. Основной цвет герба Республики Армения – золотистый, царств исторической Армении: вверху слева – красный, вверху справа – синий, внизу слева – синий, внизу справа – красный, а изображенная в центре на щите гора Арарат – оранжевого цвета. Указанные цвета символизируют цвета флага Республики Армения.

Гимн Республики Армения- “Моя Родина”. Автор текста Микаэл Налбандян, автор музыки Барсег Каначян.

56. Առանձնացնել հոմանիշ բառերի 6 զույգ:

 Ա. Ընչաքաղց, զգաստ, լիովին, գթալ, ժրաջան, ամբոխ, զգոն, բազմություն, ամբողջապես, անկշտում, ջանասեր, կարեկցել:

Ընչաքաղց-անկշտում
զգաստ-զգոն
լիովին-ամբողջապես
գթալ-կարեկցել
ժրաջան-ջանասեր
ամբոխ-բազմություն

Բ.Լուրթ, համամիտ, տոկուն, հաղթանդամ, ստահակ, ալևոր, մեծամարմին, խարդախ, կայուն, կապտագույն, համակարծիք, զառամյալ:

լուրթ-կապտագույն
համամիտ-համակարծիք
տոկուն-կայուն
հաղթանդամ-մեծամարմին
ստահակ-խարդախ
ալևոր-զառամյալ

Գ) զեփյուռ, ճգնել, պերճ, ձանձրալի, ճիրան, մեծանուն, մագիլ, տաղտկալի, սյուք, շքեղ, ջանալ, անվանի:
զեփյուռ-սյուք
ճգնել-ջանալ
պերճ-շքեղ
ձանձրալի-տաղտկալի
ճիրան-մագիլ
մեծանուն-անվանի

57.Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված բառերից մեկը:

Նստելու համար մի հարթ տեղ եմ փնտրում: (հարդ, հարթ)
Քամին ամբողջ հարդը բարձրացրել ու պտտում էր օդում: (հարդ, հարթ)
Տարբեր ախտ եր քայքայել էին մարմինը: (աղտ, ախտ)
Փոշիով ու աղտով էր ծածկված փողոցը: (աղտ, ախտ)
Մի ուղտ քարավանից առանձնացել էր: (ուղտ, ուխտ)
Քո արած ուխտը թանկ է բոլորիս համար: (ուղտ, ուխտ)

58.Ընդգծված բառերը փոխարինի´ր հոմանիշներով: Ընտրածդ բառերի գրությունը ճշտի´ր բառարանի օգնությամբ:

Խոսքս մի՛ կտրիր:
Խոսքս չկտրես:

Մինչև ե՞րբ պիտի թաքուն պահես:
Մինչև ե՞րբ պիտի գաղտնի պահես:

Անձրևն ինչպես սկսվել էր, այնպես էլ վերջացավ:
Անձրևն ինչպես սկսվել էր, այնպես էլ ավարտվեց:

Օդանավի իջնելը ոչ ոք չնկատեց:
Օդանավի վայր գալը ոչ ոք չնկատեց:

Երեխայի նման ուրախանում էին ու լիաթոք ծիծատսմ:
Երեխայի նման զվարճանում ու լիաթոք ծիծատսմ:

Եղնիկի ձագը մորն էր փնտրում:
Եղնիկի եղնորթը մորն էր փնտրում:

59. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին սանրներ էին դրված: (Սանր, սանրել)

Թե մազերը սանրել աներ ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է: (Սանր, սանրել)

Նվերը մի գեղեցիկ սանր էր: (Սանր, սանրել)

Նա մի շատ բարի կախարդ էր: (Կախարդել, կախարդ)

Եթե իրոք կախարդանք աներ, մուկ կդառնայիր: (Կախարդել, կախարդ)

Եկողն ամենաչար կախարդն էր: (Կախարդել, կախարդ)

Հավաքվեցին չար ու բարի կախարդները : (Կախարդել, կախարդ)

Պատին մի աղջկա նկար էր կախված: (Նկարել, նկար)

Սիրով որ նկարել աներ, նկարը սիրուն կստացվեր: (Նկարել, նկար)

1. Կարդա՛ Վիլյամ Սարոյանի <<Խորհուրդներ ամերիկացի ճանապարհորդին>> պատմվածքը և պատրաստվի՛ր քննարկման:
2. Ի՛նքդ խորհուրդներ տո՛ւր ճանապարհորդին:
   Ես խորհուրդ կտամ ճանապարհորդին, որ նա Կարո քեռու ասածները չխախտի չէ, որ Կարո քեռին նրանից մեծ էր, իսկ մեծերի ասածը պետք է լսել:

3.Բնութագրի՛ր Կարո քեռուն։
Կարո քեռին կյանքը ապրած մի ծերունի էր, ուներ կյանքի մեծ փորձ գիտեր ճամփորդության ժամանակ ինչ դժվարություների է հանդիպելու դրա համար էլ նա խորհուրդներ էր տալիս, բայց նրա խորխուրդները չոգնեցին, որովհետև տարիները փոխվել են:

4.Այլ վերնագիր հորինի՛ր ստեղագործության համար։
Հին խորհուրդները

5. Առանձնացրո՛ւ հերոսներին, բնութագրի՛
Կարո քեռի-Կարո քեռին կյանքը ապրած մի ծերունի էր, ուներ կյանքի մեծ փորձ գիտեր ճամփորդության ժամանակ ինչ դժվարություների են հանդիպելու դրա համար էլ նա խորհուրդներ էր տալիս, բայց նրա խորխուրդները չոգնեցին, որովհետև տարիները փոխվել են:

Մելիք քեռի-Մելիք քեռին մեծերին հարգող մարդ էր: Նա առաջին օրը կատարում էր Կարո քեռու տված խորհուրդները, բայց եկրորդ օրը էլ չէր կատարում Կարո քեռու տված խորհուրդները այլ անում էր այդ խորհուրդների հակառակը: