Posted in Մայրենի

08.11.2021

Տրված բառերի նախածանցները ներկի՛ր կարմիրով։

անխոս                                                                   համակարծիք

անգետ                                                                   համարժեք

չհավան                                                                հակադարձ

չկամ                                                                       հակադիր

տհաս                                                                       ընդհանուր

տգեղ                                                                        ընդդեմ

դժգոհ                                                                      տարատեսակ

Դժգույն                                                              տարօրինակ

Տրված բառերում վերջածանցներն ընդգծի՛ր։

Ա Խմորեղեն, երջանկություն, գազանանոց, թզենի, ննջարան, գիրք, մանկիկ, հագուստ, թփուտ, ժողովուրդ, որսորդ։

Բ դպրոցական, տնային, բրդոտ, ցանկալի, նկարչուհի, արծաթյա, ոսկե, շարժուն, կրակոտ։

Սյունակներով առանձնացրո՛ւ  Ա և Բ խմբի բառաշարքերը։ Յուրաքանչյուր սյունակի տակ գրի՛ր բառերին տրվող հարցը։ Ի՞նչ դիտարկում արեցիր։
Ա սյունակում բեռերը ինչ հարցի են պատախանւմ և գոյականներ են, իսկ բ սյունակում ինչպիսի հարցի են պատասխանում և ածականներ են:

Տրված ածանցների գործածությամբ բառեր կազմի՛ր։

Վեր-վերնանցում
տար-տարօրինակ
տ-տգեղ
չ-չղջիկ-չհավան
փոխ-փոխան
մակ-մականուն-մակերես
ություն-խաղաղություն
անոց-խոզանոց-հավանոց
եղեն-ամանեղեն- խմորեղեն
ենի- խնձորենի-թթենի
արան-շտեմարան

Տրված բառերում ածանցներն ընդգծի՛ր։

Դժգոհություն, անկախություն, համակարծություն, տարակարծություն, թերարժեքություն, հակամարտություն, ․․․

Հիմա ի՛նքդ նմանատիպ բառեր գրիր։
տարօրինակություն

Գործնական քերականություն փաթեթից

101. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր ածանցավոր բառերով:

Շատ ու շատ դարեր առաջ Ասորեստան մի իմաստուն մարդ էր ապրում:
Մորերիներում մի առարկա էր  թաքցրել:
Նա որոշել էր այդտեղ իր համար բնակավայր կառուցել:
Տունը դարձրել հավանոց տեղ:
Երեկոյան դարբնոց կհսւնդիպենք:
Գետի ափին մի տնակ ուներ, որտեղ ապրում էր իր սիրելի կենդանու հետ:
Իրենց գյուղակ փողոցներն ու այգիները հիշեց:

102. Բնակավայր կամ տեղանք ցույց տվող բառերին այնպիսի ածանցներ ավելացրուոր նոր բառերը տվյալ տեղի բնակիչ իմաստն արտահայտեն:

Օրինակ՝
լեռն — լեռնցի:

Երևան-երևանցի
քաղաք-քաղաքացի
Վան-Վանեցի
Մուշ-մշեցի
Աշտարակ-աշտարակցի
Արտաշատ-արտաշատցի
Դվին-Դվինիցի
Կարս-կարսացի
Գյումրի-գյումրեցի
Լոռի-լոռեցի
Ամերիկա-ամերիկացի
Նյու-Յորք-Նյու-Յորքացի
Լոնդոն-լոնդոնցի
սար-սարեցի
գյուղ-գյուղացի

103. Տրված բառազույգերի արմատները տեղափոխելով՝ բաղադրյալ նոր բառեր ստացի´ր:

Օրինակ՝
բարեժպիտ, մանկամիտ — բարեմիտ, մանկաժպիտ:

ա) Ջրահարս, ծովանկար-ջրանկար,ծովահարս
բ) ժանգապատ, արծաթագույն-ժանգագույն,արծաթապատ
գ) հողմածին, ջրաղաց-հողմաղաց, ջրածին
դ) զորագունդ, երկրամաս-զորամաս, երկրագունդ

104. Տրված բառերր բաղադրիչների բաժանի՛րԱրմատներն ի՞նչ մասնիկով են կապվում:

Օրինակ՝
Գրատախտակ — գր(գիր) + ա + տախտակ:

Ձեռ-ա-գիր, գեղ-ա-նկար, շրջա-գ-գեստ, սիր-ա-հոժար, դեղն-ա-կտուց, հոդ-ա-

կապ:

105. Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նույն ձևով են կազմված: Գտի´ր օրինաչափությանը չենթարկվող բառը:

ա) Հրաշամանուկ, հողագունդ, առևտուր, մեծահոգի, փրկագին:
բ) Ջրկիր, սեղանատամ, նախօրոք, դասաժամ, ձեռնտու:

Posted in Մայրենի

01-05 նոյեմբերի

98. Սխալները գտի´ր և ուղղի´ր:

Օրինակ՝

Բնության մեջ ամեն ինչ՝ փոքրիկ թիթեռնիկն անգամ շատ բան կարող է սովորեցնել մարդուն: — 1. Բնության մեջ ամեն ինչ՝ փոքրիկ թիթեռն անգամ շատ բան կարող է սովորեցնել մարդուն:


2. Բնության մեջ ամեն ինչ՝ թիթեռնիկն անգամ շատ բան կարող է  սովորեցնել մարդուն:

Փոքրիկ բլրակն էլ անցիր ու կհասնես ասածս ծառին:
Փոքրիկ բլուրն էլ անցիր ու կհասնես ասածս ծառին:

Փոքրիկ ձկնիկը ջրիմուռների տակ էր թաքնվել:
Փոքրիկ ձուկը ջրիմուռների տակ էր թաքնվել:

Քաղաքի ծայրին՝ մի փոքրիկ տնակում, ապրում էր կախարդը:
Քաղաքի ծայրին՝ մի փոքրիկ տնում ապրում էր կախարդը:

Մի փոքրիկ առվակ իջնում  էր սարն ի վար:
Մի փոքրիկ առու իջնում  էր սարն ի վար:

Անտառից դուրս եկավ մի պստլիկ ձիուկ:
Անտառից դուրս եկավ մի պստլիկ ձի:

Հավն ածեց մի փոքրիկ ձվիկ:
Հավն ածեց մի փոքրիկ ձու:

Քամին դես ու դեն էր քշում կտոր-կտոր ամպիկները:

Քամին դես ու դեն էր քշում կտոր-կտոր ամպերը:

 99. Տրված բառերից կամ արմատներից նոր բառեր կազմիր՝ ակ, իկ, ուկ ածանցներովԱյստեղ այդ ածանցները փոքրացնում կամ քնքշացնո՞ւմ են:

ա) Թափանց(իկ), շրջ(իկ), մարտ(ուկ), սիրտ ճմլ(իկ), ճանճ քշ(ուկ):
 բ) Օրեն(ք), ճաշ, ախորժ, սահուն, պահել, ընդուն(ակ), մոլոր(ակ), գիտ(իկ), պատվիր(ակ), բուռն(ակ):
 գ) Կտր(ուկ), դիպչ(իկ), խուսափ(ակ):

100. Տրված բառերից տեղ ցույց տվող ածանցավոր բառեր կազմի՛րԳրի՛ր գործածված մասնիկները (ածանցները): Կազմածդ ո՞ր բառերն են մեծատառով սկսվում:

Օրինակ՝
հույն — Հունաստան:

Հիվանդ-Հիվանդանոց
, ծաղիկ-ծաղկանոց
, մուկ-մկստան
հայ-Հայաստան,
նիստ,-նստարաս
այբուբեն-այբենարան
, դաս-դասարան

, դպիր-դպրոց
, դարբին-դարբնոց
, հյուր-հյուրանոց

, զոր(ք)-զորանոց,
ռուս-Ռուսաստան
, գործ-գործարան

, բրուտ-
, կույս-կույսանոց
, ուզբեկ-Ուզբեկինստան

, հնդիկ-Հնդակաստան
, թուփ-թփանոց

, ծիրանի-ծիրարանոց

101. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր ածանցավոր բառերով:

Շատ ու շատ դարեր առաջ Ասորեստան մի իմաստուն մարդ էր ապրում:

Մորերիներում մի առարկա էր  թաքցրել:
Նա որոշել էր այդտեղ իր համար բնակավայր կառուցել:
Տունը դարձրել հավանոց տեղ:
Երեկոյան դարբնոց կհսւնդիպենք:
Գետի ափին մի տնակ ուներ, որտեղ ապրում էր իր սիրելի կենդանու հետ:
Իրենց գյուղակ փողոցներն ու այգիները հիշեց:

Posted in Մայրենի

Բառակապակցություններ

Կարմիր խարույկ:
Աշնան օրերն:
Դեղին թերթեր:
Ծեր տանձենի:
Արագիլի թև:
Դեղին հրդե:
Դեղին ծուխ:
Աշնան քամուն:
Փոքրիկ տերևն:
Քամու ձեռքերն:
Ամպի փեշերն:
Կապույտ մշուշներ:
Ականջն ամպրոպի:
Եղնիկի հորթը:
Անտառապահի տնակի:
Եղևնին կանաչ:
Առուն բարի:

Posted in Մայրենի

Խորխե Բուկայ. «Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում ու երբեք էլ չեմ կարողանա»

Երբ ես փոքր էի, պաշտում էի կրկեսը, և կրկեսում ամենից շատ գազաններն էին ինձ դուր գալիս: Ինձ հատկապես փիղն էր գրավում, որը, ինչպես հետո իմացա, նաև մյուս երեխաների սիրելին էր:

Ներկայացման ժամանակ այդ հսկայական վայրի կենդանին ցուցադրում էր իր անասելի քաշը, ուժը, չափսերը… Բայց իր ելույթից հետո մինչև հաջորդ ելույթի սկիզբը նա շղթայված էր, շղթայի մի ծայրը կապված էր փղի ոտքին, իսկ մյուսը` գետնի մեջ խրված ցցին:
Այն ընդամենը փայտի մի կտոր էր, որ միայն մի քանի սանտիմետր էր խրված հողի մեջ: Չնայած շղթան հաստ էր և ամուր, ինձ համար ակնհայտ էր, որ այդպիսի կենդանին, որն ընդունակ է ծառեր արմատախիլ անելու, հեշտությամբ կարող էր այդ ցիցը հանել ու փախչել:
Ինձ համար հանելուկ էր մնացել` ի՞նչն էր նրան պահում, ինչո՞ւ նա չէր փախչում:
Երբ դեռ հինգ-վեց տարեկան էի, հավատում էի մեծահասակների իմաստնությանը: Չեմ հիշում` այս հարցերը ես տվեցի ուսուցչի՞ս, հայրիկի՞ս, թե՞ հորեղբորս: Նրանցից մեկն ինձ բացատրեց, թե փիղը չի փախչում, քանի որ  վարժեցված է:
Այդ ժամանակ ես տվեցի միանգամայն ակնհայտ հարց. «Եթե փիղը վարժեցված է, էլ ինչո՞ւ են նրան շղթայում»:
Հիշում եմ, որ ոչ մի բավարար պատասխան չստացա: Ժամանակի ընթացքում մոռացա փղին էլ, նրա հետ կապված հարցերն էլ և այդ մասին հիշում էի միայն մարդկանց շրջապատում, ովքեր գոնե մեկ անգամ այդ հարցն իրենց տվել են:
Մի քանի տարի առաջ հայտնաբերեցի, որ, հուրախություն ինձ,  բավականին խելացի մի մարդ գտել է հարցի պատասխանը` կրկեսային փիղը չի փախչում, որովհետև նա մանկուց կապված է նմանատիպ ցցի:
Աչքերս փակեցի և պատկերացրի ցցին կապված նորածին անպաշտպան փղին: Վստահ եմ, որ այն ժամանակ փղիկն ամբողջ ուժով ձգվել է` փորձելով ազատվել: Բայց, չնայած  ջանքերին, ոչինչ չի ստացվել, քանի որ ցիցն այն ժամանակ բավականին ամուր է եղել:
Պատկերացնում էի, թե ինչպես է նա երեկոյան ուժասպառ ընկնում, իսկ առավոտյան փորձում նորից ու նորից… Մինչև, իր համար սարսափելի մի օր, նա հնազանդվել է իր ճակատագրին՝ ընդունելով սեփական անզորությունը:
Այդ հսկա և հզոր փիղը կրկեսից չի փախչում, քանի որ խեղճը կարծում է, թե չի կարող:
Նրա հիշողության մեջ մնացել է անզորության այն զգացողությունը, որն ապրել է ծնվելուց անմիջապես հետո:
Եվ ամենավատն այն է, որ այդ հիշողությանը նա երբեք չի կասկածում:
Նա այլևս երբեք չի փորձել իր ուժը կիրառել:
-Այսպիսին է կյանքը, Դեմիան: Բոլորս էլ ինչ-որ բանով նման ենք կրկեսի փղին. այս կյանքում մենք կապված ենք հարյուրավոր ցցերի, որոնք սահմանափակում են մեր ազատությունը:
Ապրում ենք` համարելով, որ «չենք կարող» անել բազում գործեր, ուղղակի, որովհետև, շատ վաղուց, երբ դեռ փոքր էինք, փորձել ենք ու չենք կարողացել:
Այն ժամանակ վարվել ենք այս փղի նման, մեր հիշողության մեջ գրանցել ենք այսպիսի հրահանգ. «Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում և երբեք չեմ կարողանա»:
Մենք մեծացել ենք այս հրահանգով, որն ինքներս ենք մեզ տվել, և դրա համար էլ երբեք չենք փորձել ցիցը հանել:
Երբեմն, շղթայի ձայնը լսելիս, հայացք ենք ձգում ցցին և մտածում.
Չեմ կարողանում և երբեք էլ չեմ կարողանա:
…. Եվ միակ ձևը պարզելու, որ դու  կարող ես ինչ-որ բանի հասնել, նոր փորձ անելն է, որի մեջ կներդնես քո ամբողջ ոգին:

Հարցեր և առաջադրանքներ:
Ինչի՞ մասին է պատմվածքը:

Պատմվածքը մի փղի մասին է, որ կապված է եղել ցիցից և չեր պախչում, որովհետև նա փոքր ժամանակ փորձեր էր փախչել և չեր կարողացել: Հիմա նա նրա հոգու մեջ ասում է, որ չի կարողանա փախչի:

Ի՞նչ է սովորեցնում այս ստեղծագործությունը:

Ստեղծագործությունը սովորեցնում է, որ եթե դու չես կարողանում պետք չէ հանձնվել պետք է աննդատ անել, որ կարողանաս:
Նմա՞ն ես այդ փղիկին:

Ոչ ես նման չեմ փղիկին:
Բառարանի օգնությամբ գտիր տրված բառերի հոմանիշները` հսկայական, ամուր, ակնհայտ, անասելի, խելացի, ջանք, բազում:

հսկայական-հսկա
ամուր-ամրաձույլ
ակնհայտ-ակնբախ
անասելի-Անպատմելի
խելացի-խելոք
ջանք-փույթ
բազում-շատ

Posted in Մայրենի

Առաջդրանքներ

1.Տրված բառազույգերից որո՞նք հոմանիշներ չեն։

անաղարտ-մաքուր

բերդ-ամրոց

վեմ-ժայռ

տաղանդ-բանաստեղծ

2.Ի՞նչ է նշանակում ծեգ բառը։

արեգակ, լուսաբաց, գող, դալար։

3.Ո՞ր տարբերակի բառերը հականիշներ չեն։

վառել-մարել

կառուցել-քանդել

ալեհեր-ալեկոծ

հարազատ-օտար

4.Ո՞ր բառում են հնչյուններն ու տառերը հավասար։

ընձուղտ, երկուշաբթի, լուսնկա, անձրև

5․Ո՞ր բառն է սկսվում ձայնավոր հնչյունով։

համերգ, ուրբաթ, ոսկեթել, յուրաքանչյուր

6.Ո՞ր բառի բացատրությունն է սխալ։

սողնակ- դուռը փակելու ձող

խորտիկ-ընտիր կերակուր

ճարտար-մի կերպ վտանգից ազատված

7.Ո՞ր դարձվածքի իմաստն է սխալ բացատրված։

գլուխ պահել- հուսահատվել

ձեռք մեկնել-հիասթափվել

մատով ցույց տալ- նշանավոր մարդ համարել

մեծ կտորը ականջը թողնել- կտոր-կտոր անել

8.Ո՞ր բառակապակցության ընդգծված բառը փոխաբերական իմաստով գործածված չէ։

ճախրող փիրուզե թիթեռներ

ոսկեթև մեղուներ

սոխակների մետաքսահյուս բներ

հոգնած ուղտերի քարավաններ

9․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է ընդգծված ե-ն արտասանվում է։

արևելք, կիսաեփ

աներկյուղ, համերկրացի

խմբերգ, ինքնաեռ

ամենաերջանիկ, ժպտերես

Posted in Մայրենի

Վիլյամ Սարոյան «Հյուսնի պատմությունը»

Լյուսի տատիս իմացած հեքիաթներին վերջ չկար: Ահա դրանցից մեկը, որն ապացուցում է, թե հուսահատությունը պարզապես անհեթեթություն է: Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը կանգնեցնում է նրան և հարցնում.

– Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:

– Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:

– Ի՞ն չ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:

– Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ:

Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան:

– Ասում է, – սիրելի ընկերս, – մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:

Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:

Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է. – Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:

– Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:

– Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:

Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:

Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:

Հյուսնը հառաչում է.

– Այժմ գնում եմ մեռնելու:

Եվ բացում է դուռը:

– Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – թագավորը մեռել է:

Նրա համար դագաղ սարքիր:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ սովորեցրեց քեզ այս առակը: Քո կարծիքով, ո՞րն է այս առակի հիմնական ասելիքը:

Այս առակը սովորեցրեց, որ չի կարելի հուսահատվել և պետք է միշտ հավատալ, որ եթե մի դուռ փակվում է ուրիշ դուռ կբացվի։


2.Բնութագրի՚ր թագավորին:

Թագավորը հիմար մարդ էր : Նա իր հիմար հրամաններով տանջում էր մարդկանց։

Posted in Մայրենի

Ինքնաստուգում 1

  1. Քանի՞ հնչյուն և քանի՞ տառ կա տրված բառերում։

Եղևնի- 5 տառ, 6 հնչյուն

Վերարկու-7 տառ, 7 հնչյուն

Ժամացույց-8 տառ, 8 հնչյուն

Տերևաթափ-8 տառ, 9 հնչյուն

Անձրևանոց-9 տառ, 10 հնչյուն

Ելևէջ-5 տառ, 6 հնչյուն

խրճիթ-5 տառ, 6 հնչյուն

կսմթել-6 տառ, 7 հնչյուն

լուսնկա-6 տառ, 7 հնչյուն

2.Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները։

Պերճ-շքեղ

Լռելյայն-լուռ

Սաղարթ-տերև

Զեփյուռ-զմրուխտ

Խրթին-բարդ

Զվարթ-ուրախ

3. Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները։

տհաս-հասած

գոհունակ-անգոհ

ստահակ-ազնիվ

տգետ-գիտուն

շատախոս-լռակայց

հարուստ-աղքատ

 4. Դարձվածքների իմաստն արտահայտի՛ր մեկ բառով:

Ա. Լուն ուղտ դարձնել-չափազանցնել

Բ. Շունչ տալ-շնչել

Գ. Սիրտ անել-սիրել

Դ. Լույս սփռել-բացահայտել

Ե․ Առյուծ կտրել-խիզախ

5.. Բացատրի՛ր նույնանունները (համանուններ)։

Սեր-սիրել

Բութ- բութ ամենակարեվոր մատ

Գլուխ-առաջին մաս կամ էլ մարդու մաս

Ափ-ձեռքի մի մաս

Ակ-մեքենա քշելու համար

6. Լրացրո՛ւ բաց թողնված ձայնավորները՝ է կամ ե։

էկրան, էակ, երաժիշտ, էներգիա, եզր, եղջյուր, ելևէջ, երշիկ, էջ, երջանիկ, էջանիշ, անէանալ։

7. Յուրաքանչյուր տառի դիմաց գրի՛ր նրա գրաբարյան համարժեք անվանումը։

Ա-այ

Թ-թո

Ե-եչ

Ի-ինի

Լ-լյուն

Ն-նու

Տ-տյան

Ց-ցի

Ու-ու

Փ-փյու

Posted in Մայրենի

Բառի կազմությունը

77. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական  բառով:

Օրինակ՝

սրտի ձև ունեցող — սրտաձև:

Մոր քույրը-մորքուր
, դարպասը պահող-դարպասապահ
ժամանակը ցույց տվող-ժամացույց
, ջրի աման-ջրաման
գաղտնիք պահող-գաղտնապահ
նավ վարող-նավորդ
, ծաղկի թերթիկ-ծաղկաթերթ
արագ վազող-արագավազ
ամենից մեծ-ամենամեծ
պոչ չունեցող-անպոչ
անուշ համ ունեցող-համեղ
, քարով շինված-քարաշեն
կին բժիշկ-բժշկուհի
, բալի ծառ-բալենի

78. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

 Օրինակ՝

բարձր հասակ ունեցող — բարձրահասակ:

Բարի սիրտ ունեցող-բարեսիրտ
խիղճ չունեցող-անխիղճ
բարձր ձայնով-բարձրձայն
, միշտ ժպտուն-մշտաժիպիտ
գանձը պահելու տեղ-գանձատեղ
կապույտ աչքերով-կապույտաչա
արքայի որդի-
հույների երկի-
, փոքր էշ-քուռակ
, ծաղիկներով զարդարված-ծաղկազարդ
, քաղաքում ապրող-
, հայերի երկիր-հայաստա

79. Բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկական բառով:

Ավետիս (բարի լուր) բերող-բարելուր
, արագ ընթացող-արագավազ
, բաժակը ձեռքին արտասանվող ճառ-կենացասող
վեպ գրող-երգահան
բառարան գրող-բառագրող
արտասահմանում ապրող մարդ-արտասահմանցի
բույսերի մասին գիտությունբնագիտություն

80.Եթե հնարավոր է՝ ցո՛ւյց տուր բառը կազմող մասերը:

Օրինակ՝

գրասեղան — գր (գիր) + ա + սեղան:

Պահարան — պահ + արան:

Դուռ — չի բաժանվում:

Հականիշ-հա-կա-նիշ
, բանջարանոց-բան-ջա-րա-նոց
, աշակերտ-ա-շա-կերտ
, աշակերտական-ա-շա-կեր-տա-կան
տարրական-տա-րրա-կան
, զլխավոր-գլ-խա-վոր
, կարմիր-կար-միր,
դաշտամուկ-դա-շտա-մուկ
, հյուր-հը-յուր
, հարստություն-հա-րս-տու-թյուն
, կերառատ-կեր-ա-ռատ
վտանգ-վը-տանգ

81. Ուշադրություն դարձրո՛ւ Ա ե Բ խմբերի բառերի կազմությանը. փորձի´ր բացատել տարբերությունը:
Նրանց տարբերությունը նրա մեջ է, որ մի տեղ բառեր էն իսկ միուսում նորից բեռեր են բայց գրված են մեկ բառով:

Օրիակ

Դարպասը պահող-դարպասապահ

Ա. Մարդ, տեր, սիրտ, կապույտ, արքա, ծաղիկ, կատու, բարի:

 Բ. Մարդասեր, Տիրամայր, սրտատրոփ, կապտավուն, արքայական, ծաղկել, կատվազգի, բարերար:

Posted in Մայրենի

Իմ Կոմիտասը

Կոմիտասի մասին

Կոմիտասը ծնվել է սեպտեմբերի 26 (հոկտեմբերի 8), 1869: Նա հայ եկեղեցական և ժողովրդական երաժշտության պատմության մեջ իր առանձնահատուկ տեղն ունի երաժշտագետ և երգահան Կոմիտասը ։ Այս հանճարը մեր, որ հիմք դրեց հայ հոգևոր երաժշտությունը։ Կան անհատներ, ում անունն ու գործն ունեն աշակերտող առաքելություն, այսինքն՝ նրանց անունն ու գործը դառնում են տվյալ ազգի ինքնագիտակցության և ինքնության պարտադիր բաղադրիչը։ Չկա հայի ինքնություն և ինքնագիտակցություն առանց Կոմիտասի և Մաշտոցի։ «Մեր երաժշտական լեզվի համար Կոմիտասը արեց նույնը, ինչ դարեր առաջ Մաշտոցն արեց մեր խոսակցական լեզվի համար։ Մեր լեզուն կար Մաշտոցից առաջ, ինչպես որ երաժշտությունն էլ՝ Կոմիտասից առաջ։ Ինչպես Մաշտոցն գտավ մեր լեզվի բաղադրիչները, նրա հնչյունակազմը և դա արձանագրեց այբուբենով, ճիշտ այսպես էլ Կոմիտասը գտավ մեր երաժշտության հնչյունակազմը մեկ այլ յուրատեսակ այբուբենով»: Այսպիսի տողեր է գրել Պարույր Սևակը Կոմիտասի մասին։ Նրա կերպարով ներշնչված էին գրեթե բոլոր գրողներն ու բանաստեղծները։ Նրա մասին գրվել են′ թե փոքրիկ բանաստեղծություններ, թե′ պոեմներ ու ծավալուն երկեր։ Անհրաժեշտ է առանձնացնել Մամեդ Ռահիմի «Արարատը»։ Անգնահատելի է այն փաստը, թե ինչպիսի ցավով է արտահայտվում մուսուլմանական ազգի ներկայացուցիչը հայկական կոտորածի, Արարատի, Կոմիտասի մասին։ Նա դիմում է Արարատին՝ խնդրելով պատմել հայ մայրերի վշտի, Մեծ եղեռնի զոհերի մասին։    Պատմի′ր ինձ, ո′վԱրարատ, թե Թուրքիայում քանի՞ նոր Կոմիտասներ են թաղել-շուրթերին երգ անավարտ, Քանի՞ մայրեր Զոհրապի մահն են սգում ամեն օր, Քանի՞ Սուբհի են խեղդել…Պատմի′ր ինձ, ո′վ Արարատ։ Չի կարելի մոռանալ նաև Կոմիտասի նամակների մասին, որոնք նրա ժառանգության կարևոր մասն են կազմում։ Դրանք մեծ երաժշտի կյանքի ու բազմածավալ գործունեության, խոհերի, ժամանակի, մշակութային- հասարակական կյանքի խոսուն վկաներն են։ Կոմիտասը նամակագրական կապի մեջ էր եղել հայ մտավորականության և հոգևորականության շատ ներկայացուցիչների հետ, կիսել իր մտորումները՝ մերթ ներկայացնելով որպես հոռետես և անաչառ քննադատ, մերթ՝ լավատես։ Չնայած 2013 թվականի հոկտեմբերի 22—ին լրանում է հանճարեղ Կոմիտասի 144 տարին, այնուհանդերձ նա անմահ է հայ ժողովրդի սրտում։ Կոմիտասը չպետք է լինի մեր մշակութային կյանքի ակտիվ մասնակիցը, մեր ինքնության կատարելագործման կարևորագույն գործոններից մեկը, այլ պետք է շարունակի 21-րդ դարի բարդ քառուղիներում։ Երախտապառտ հայերի՝ կոմպոզիտորի հանդեպ տածած մեր սիրո մասին են վկայում Հայաստանում Կոմիտասի անունը կրող զբոսայգին, որտեղ էլ վերջերս տեղի ունեցավ Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտի նախագծի ներկայացման հանդիսավոր արարողությունը։ Կոմիտասի զբոսայգում է գտնվում քաղաքային պանթեոնը, որտեղ հանգչում են հայ մշակույթի գործիչները: Կոմիտասի անունն է կրում Երևանի երաժշտական Կոնսերվատորիան, Կոմիտասի անունն է կրում Երևանի փողոցներից մեկը, լարային քառյակը և այլն։ Այսպիսով, հայ ժողովուրդը իրեն կոմիտասյան երգերի մեջ գտավ, ճանաչեց իր հոգին, իր հոգեկան ինքնությունը։ Կոմիտաս վարդապետը սկիզբ է, որ վախճան չունի։ Նա պետք է ապրի հայ ժողովրդով, հայ ժողովուրդը պետք է ապրի նրանով, ինչպես այսօր, այնպես էլ հավիտյան։ Կոմիտասն ամենաապրողն է բոլոր ապրողներիս մեջ։

Ինչպես չանաչեցի Կոմիտասին

Իմ սիրած բանաստեխծությունը
Աշուն

Ծառեր, թփեր լեցուն միրգ,
Մառան տարան գիրկ ու գիրկ,
Աշուն սնավ։
Սաղարթ–սաղարթ սարսելով,
Ոսկի տերև դարսելով
Աշուն քնավ։
Տարափ ու բուք փչելով,
Վայուն–մայուն ճչելով՝
Աշուն ծնավ: