Posted in Մայրենի

Եղնիկը. Ավետիք Իսահակյան

«Մի անգամ իմ բարեկամ մի որսորդ մեր հանդի անտառուտ սարերից մի եղնիկ նվեր բերեց երեխաներիս համար»: Այսպես սկսեց ընկերս աշնանային մի երեկո, երբ նստած միասին նրա պատշգամբում, հիացած նայում էինք հեքիաթական վերջալույսով վառվռուն սարերին, որոնց վրա մակաղած հոտերի նման մեղմորեն հանգչում էին ոսկեգեղմ անտառները: «Այդ մի մատաղ ու խարտյաշ եղնիկ էր, խորունկ, սև ու ջինջ աչքերով, որ ծածկվում էին երկայն, նուրբ թարթիչների տակ: Կամաց-կամաց մեր վրա սովորեց նա. էլ չէր փախչում, չէր վախենում մեզնից. մանավանդ շա՜տ մտերմացել էր երեխաներիս հետ. նրանց հետ միասին վազվզում էր պարտեզում, նրանց հետ ճաշում էր, նրանց հետ քնում: Մի բան ինձ շատ էր զարմացնում: Եղնիկը թեև այնպես ընտելացել էր մեզ, սովորել էր մեր տանն ու դռանը, բայց մեկ-մեկ մեզնից թաքուն բարձրանում էր այս պատշգամբը և ուշագրավ, լռիկ նայում էր հեռու` անտառներով փաթաթված սարերին. ականջները լարած խորասույզ լսում էր անտառների խուլ ու անդուլ շառաչը, որ երբեմն ուժեղանում էր, երբեմն բարականում` նայելով հովերի թափին: Նայում էր նա այնպե՜ս անթարթ և այնպե՜ս ինքնամոռաց, որ երբ պատահում էր բարձրանում էի պատշգամբը, ինձ բավական միջոց չէր նկատում և երբ հանկարծ ուշքի էր գալիս` նետի պես ծլկվում էր մոտիցս… Արդյոք գիտե՞ր նա, որ ինքը ղողանջուն անտառների ազատ երեխան է եղել, որ մայրը այնտեղ է կաթ տվել իրեն, որ այնտեղ է իր հայրը եղջյուրները խփել կաղնիներին: Արդյոք, գիտե՞ր, որ այդ խուլ շառաչը անուշ-անուշ օրորել է իրեն առաջին անգամ, և ո՞վ գիտե, գուցե, երազներ է բերել իրեն, սիրուն երազներ… Խե՜ղճ եղնիկ… Կարոտ` իր սիրած գուրգուրող անտառներից և զանգակ աղբյուրներից, իր խարտյաշ մորից և շնկշնկան հովերի հետ վազող ընկերներից` հիմա տանջվում, տառապում է մեզ մոտ, մտածում էի ես: Եվ այնպես սրտանց ցավակցում էի նրան… Չէ՞ որ նա էլ մեզ պես մտածող և զգայուն հոգի ունի: Ես շատ էի հարգում նրան, խնդրեմ չծիծաղես վրաս, այո՛, այնքան, որ երբ նա բարձրանում էր պատշգամբը, հեռացնում էի երեխաներիս, և թողնում էինք նրան մենակ իր ապրումների հետ… Երբ գրկում էի նրան, այդ նազելի էակին, և նայում էի լեռնային աղբյուրների նման վճիտ աչուկների մեջ` տեսնում էի այնտեղ մի թախծալի, երազուն կարոտ… Մի գիշեր,- մի քամի գիշեր էր,- սարերից անսանձ փչում էր քամին, դուռն ու պատուհանները ծեծում ու ծեծկում: Պարզ լսվում էր, որ այնտեղ, անտառում, դարավոր կաղնիներն ու վայրի ընկուզենիները ճակատում էին հողմի դեմ` աղմկում և գոռում: Եվ քամին բերում էր անընդհատ անտառի այդ լիակուրծք խշշոցն ու մռունչը, ու թվում էր թե` հենց մեր դռան առջև է աղմկահույզ, հողմածեծ անտառը: Երեխաներս վախից կուչ էին եկել. մինչդեռ եղնիկը դողում էր մի խենթ սարսուռով: Աչքերը կայծակին էին տալիս: Անթարթ, ամբողջովին լսելիք դառած` ականջ էր դնում նա անտառի հուժկու շառաչին, որ խոսում էր նրա հետ մայրենի լեզվով: Անտառը կանչում է նրան, ընկերների ազատ վազքն է տեսնում նա մթին թավուտների մացառուտ ժայռերն ի վեր,- մտածում էի ես: Մի փոքր հետո ավելի սաստկացավ քամին` փոթորիկ դառնալու չափ. մեկ էլ աղմուկով բացվեցին լուսամուտի փեղկերը, և մի ուժգին շառաչ միանգամից ներս խուժեց: Եղնիկը հանկարծակի մի ոստյունով ցատկեց լուսամուտի գոգը` աչքերը սուզելով շառաչուն խավարի մեջ: Ես իսկույն վրա վազեցի բռնելու նրան, սակայն նա մի ակնթարթի մեջ թռավ լուսամուտից պարտեզը և ծածկվեց խավարների մեջ… Դե՛հ, հիմա՛ գնա ու գտիր նրան իր հայրենի անծայր անտառներում…»: Առաջադրանքներ

1. Ընթերցի՛ր պատմվածքը, դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերն ու արտահայտությունները և  բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Անտառուտ- անտառապատ տեղ

Ոսկեգեղմ- ոսկեգեղմի

մատաղ – պատանի

 խարտյաշ- ոսկեգույն

լռիկ- բոլորովին լուռ

շնկշնկան- շնկշնկացող

աղմկահույզ- հուզված և աղմկոտ, խռովահույզ

հողմածեծ- հողմից ծեծված

2. Առանձնացրո՛ւ  եղնիկին նկարագրող և բնութագրող հատվածները : Այդ մի մատաղ ու խարտյաշ եղնիկ էր, խորունկ, սև ու ջինջ աչքերով, որ ծածկվում էին երկայն, նուրբ թարթիչների տակ: Եղնիկը թեև այնպես ընտելացել էր մեզ, սովորել էր մեր տանն ու դռանը, բայց մեկ-մեկ մեզնից թաքուն բարձրանում էր այս պատշգամբը և ուշագրավ, լռիկ նայում էր հեռու` անտառներով փաթաթված սարերին. ականջները լարած խորասույզ լսում էր անտառների խուլ ու անդուլ շառաչը, որ երբեմն ուժեղանում էր, երբեմն բարականում` նայելով հովերի թափին: Նայում էր նա այնպե՜ս անթարթ և այնպե՜ս ինքնամոռաց, որ երբ պատահում էր բարձրանում էի պատշգամբը, ինձ բավական միջոց չէր նկատում և երբ հանկարծ ուշքի էր գալիս` նետի պես ծլկվում էր մոտիցս: 3.Դուրս գրի՛ր համեմատություններն ու փոխաբերությունները և բացատրի՛ր դրանք: Աչքերը կայծակին էին տալիս: Անթարթ, ամբողջովին լսելիք դառած` ականջ էր դնում նա անտառի հուժկու շառաչին, որ խոսում էր նրա հետ մայրենի լեզվով: Անտառը կանչում է նրան, ընկերների ազատ վազքն է տեսնում նա մթին թավուտների մացառուտ ժայռերն ի վեր,- մտածում էի ես: Լիակուրծք խշշոցն ու մռունչը: Կարոտ` իր սիրած գուրգուրող անտառներից և զանգակ աղբյուրներից, իր խարտյաշ մորից և շնկշնկան հովերի հետ վազող ընկերներից` հիմա տանջվում, տառապում է մեզ մոտ, մտածում էի ես: ` Անտառներով փաթաթված սարերին. ականջները լարած խորասույզ լսում էր անտառների խուլ ու անդուլ շառաչը: Նետի պես ծլկվում էր մոտիցս: Լեռնային աղբյուրների նման վճիտ աչուկների մեջ: 4. Ընթերցի՛ր պատմվածքի՝ քեզ ամենից շատ դուր եկած հատվածը և հիմնավորի՛ր ընտրությունդ: «Այդ մի մատաղ ու խարտյաշ եղնիկ էր, խորունկ, սև ու ջինջ աչքերով, որ ծածկվում էին երկայն, նուրբ թարթիչների տակ: Կամաց-կամաց մեր վրա սովորեց նա. էլ չէր փախչում, չէր վախենում մեզնից. մանավանդ շա՜տ մտերմացել էր երեխաներիս հետ. նրանց հետ միասին վազվզում էր պարտեզում, նրանց հետ ճաշում էր, նրանց հետ քնում: Ես ինքս էլ կուզնայի ունենալ եղնիկ: 5. Մեկնաբանի՛ր ընդգծված հատվածները: Ես շատ էի հարգում նրան, խնդրեմ չծիծաղես վրաս, այո՛, այնքան, որ երբ նա բարձրանում էր պատշգամբը, հեռացնում էի երեխաներիս, և թողնում էինք նրան մենակ իր ապրումների հետ… Նա շատ էր սիրում եղնիկին և հասկանում էր նրա տխրությունը և կարոտը, դրա համար թողնում էր նրան մենակ իր ապրումների հետ: Անթարթ, ամբողջովին լսելիք դառած` ականջ էր դնում նա անտառի հուժկու շառաչին, որ խոսում էր նրա հետ մայրենի լեզվով: Ուշադիր լսում էր և կարծես հասկանում անտառի խոսքը:

Posted in Մայրենի

Մայրենի

  • Նկարագրել խրճիթը: Խրճիթը հին էր, կռնակ տված ջրաղացին: Այն ուներ բուխարիկ, որից  մարմանդ ծուխ էր ելնում:

  • Բնութագրել տղային։ Մանուկ հասակում նա սիրուն էր, ով մեծացավ և դարձավ մի շնորհալի երիտասարդ: Նա շատ կարոտում էր հայրենիքը, ծնողներին և հայրենաց տունը:
  • Առանձնացնել տղայի ծնողներին բնութագրող հատվածները։ Նստել էր մի ալևոր մարդ և մտախոհ չիբուխ էր ծխում. մի երերուն պառավ ցամաքած ձեռքերով սեղան էր փռում:
  • Պատմվածքի իմաստը արտահայտող ասացվածներ ընտրել։ Հայրենիքից զատ, Հայրենիքից դուրս ինձ համար խաբուսիկ են բոլոր դրախտները:-Գարեգին Նժդեհ

Իմաստային տարբերություն չկա՝ այսինքն երկու դեպքում էլ իմաստը նույնն է . Հայրենիքը և հայրենաց տունը, անկախ նրանից թե ինչպիսին են դրանք, ամենաջերմ և հարազատ վայրերն են :

Posted in Մայրենի

Երջանիկ խրճիթը

Զմրուխտյա գետակի վրա մի խեղճ ջրաղաց կար:ո

Ջրաղացի դռան առջև, կանաչ ուռենու տակ, թիկն էր տվել ջրաղացպանը և չիբուխը գոհ ծխում. կողքին նստել էր կինը, իսկ նրանց աչքերի առջև մի սիրուն մանուկ, նրանց երեխան, խաղ էր անում:

Մեղմիկ սոսոփում էր ուռենին, և ջրաղացն անուշ մտմտալով, ասես հին օրերից մի հին հեքիաթ էր պատմում:

Ինչպես եղավ, մի օր այդ սիրուն մանուկը վազելով թիթեռնիկի հետևից, հեռացավ ջրաղացից, ընկավ մացառների մեջ, անցավ ձորակից ձորակ, կորցրեց ջրաղացի շավիղը ու գնաց, գնաց, հասավ մեծ ճանապարհին, նստեց եզերքին ու լաց եղավ:

Անցավ մի քարավան. մի ուղևոր տեսավ լացող մանուկին, խղճաց, վեր առավ և իր հետ տարավ:

Տարավ իր տունը, և որովհետև զավակ չուներ, որդեգրեց նրան:

Մանուկը մեծացավ, դարձավ մի շնորհալի երիտասարդ:

Ամենքը սիրում էին նրան և ուրախանում նրա վրա, բայց նա տխուր էր, միշտ տխուր:

Երբ երեկոները մենակ նստում էր իրենց շքեղ պատշգամբում, որի շուրջը բացվում էր պարտեզը հովասուն ծառերով և կարկաչուն շատրվաններով՝ նրա հոգին սլանում էր մի ուրիշ վայր, որ հեռավոր երազի պես մեկ երևում էր, մեկ չքանում…Երևում էր մի խեղճ ջրաղաց զմրուխտյա գետակի վրա, որ օր ու գիշեր մանկության պես սիրուն մի հին հեքիաթ էր պատմում, տեսնում էր երկու հարազատ դեմքեր՝ նստած կանաչ ուռենու տակ. մեկը մտքի մեջ ընկած չիբուխ է ծխում, մյուսը արցունքոտ աչքերով նայում է հեռուն:

-Ինչո՞ւ ես տխուր, իմ որդի, -ասում էր հարուստ հայրը նրան.-ի՞նչդ է պակաս, թե՞ սեր ունիս մի աղջկա, հայտնի՛ր, թե ինչ կա…

Եվ խնջույք էր սարքել բարի հայրը որդուն ուրախացնելու համար. դահլիճները լուսավորված էին ջահերով. նազելի աղջիկները պատել էին երտասարդի շուրջը, ասում էին ու ծիծաղում:

Եվ երիտասարդը մի օր զգույշ դուս ելավ դալիճներից, անհայտացավ խավարի մեջ ու էլ չվերադարձավ:

Նա գնաց, շրջեց, թափառեց շատ ու շատ տեղեր, հարցուփորձ արավ և մի օր վերջալույսի շողերի տակ տեսավ զմրուխտյա գետակի վրա մի խեղճ ջրաղաց: Տեսավ՝ ջրաղացին կռնակը տվել է մի հին խրճիթ, որի բուխարիկից մարմանդ ծուխ է ելնում:

Մոտեցավ խրճիթին, կամացուկ նայեց լուսամուտից ներս. նստել էր մի ալևոր մարդ և մտախոհ չիբուխ էր ծխում. մի երերուն պառավ ցամաքած ձեռքերով սեղան էր փռում:

Երբ նրանք հացի նստան, պառավը վերցրեց մի կտոր հաց ու ասավ.

-Այս էլ որդուս բաժինը:

-Ա~յ կնիկ, այս քանի տարի է, միշտ էլ որդուս բաժինն ես պահում ու առավոտ անծանոթ անցորդներին տալիս…

Հե~յ մեր որդին էլ չի գա:

-Ա~յ մարդ, Աստված գիտե, մեր որդին հիմի ո՞ր պատի տակ կուչ է եկել. ուրիշի մոր ձեռքին է նայում, կարող է այն մոր տղան էլ հեռու տեղ է, ու ես նրան իմ որդու բաժինն եմ տալիս. ի՞նչ իմանաս, կարող է նա էլ իմ որդուն իրենի բաժինն է տալիս…

Այդ միջոցին ներս ընկավ որդին, գրկեց մորն ու հորը, համբուրեց և լացեց:

Ա~ ա~ , մեր որդին,-բացականչեցին ծերունիները և գրկներն առան իրենց կորած, կարոտած որդուն և լաց եղան:

Օջախի մեջ կարմիր կրակը ուրախ-ուրախ թևին է տալիս, պայծառ ու տաք ժպիտով լցնում է երջանիկ խրճիթը:

Ջրաղացը անուշ-անուշ մտմտալով, մանուկ օրերից մի հեքիաթ է պատմում՝ մանկության պես սիրուն , մանկության պես ոսկի…

Առաջադրանքներ

  1. Պատմվածքից դուրս գրել համեմատությունները :  

Մեղմիկ սոսոփում էր ուռենին, և ջրաղացն անուշ մտմտալով, ասես հին օրերից մի հին հեքիաթ էր պատմում:

Երբ երեկոները մենակ նստում էր իրենց շքեղ պատշգամբում, որի շուրջը բացվում էր պարտեզը հովասուն ծառերով և կարկաչուն շատրվաններով՝ նրա հոգին սլանում էր մի ուրիշ վայր, որ հեռավոր երազի պես մեկ երևում էր, մեկ չքանում… 

Ջրաղացը անուշ-անուշ մտմտալով, մանուկ օրերից մի հեքիաթ է պատմում՝ մանկության պես սիրուն , մանկության պես ոսկի…

  1. Ընդգծված բառերը փոխարինել հոմանիշներով

      շավիղ-ճանապարհ

մանուկ-երեխա

շքեղ-պերճ

չքանում– անհետանալ

հարուստ– ունևոր

վերջալույս-մայրամուտ

մարմանդ-մեղմ

ալևոր-ծերուկ

պես-նման

3.Տրված արահայտությունները գրել մեկ բառով․

թևին տալ-թռչել

 ներս ընկնել-մտնել

 լաց լինել-լացել, արտասվել

 թիկն տալ-հենվել

 4.Տեքստից դուրս գրել ուրիշի ուղղակի խոսք արտահայտող նախադասությունները։         -Ինչո՞ւ ես տխուր, իմ որդի, -ասում էր հարուստ հայրը նրան.-ի՞նչդ է պակաս, թե՞ սեր ունիս մի աղջկա, հայտնի՛ր, թե ինչ կա…

-Այս էլ որդուս բաժինը:

-Ա~յ կնիկ, այս քանի տարի է, միշտ էլ որդուս բաժինն ես պահում ու առավոտ անծանոթ անցորդներին տալիս…

Հե~յ մեր որդին էլ չի գա:

-Ա~յ մարդ, Աստված գիտե, մեր որդին հիմի ո՞ր պատի տակ կուչ է եկել. ուրիշի մոր ձեռքին է նայում, կարող է այն մոր տղան էլ հեռու տեղ է, ու ես նրան իմ որդու բաժինն եմ տալիս. ի՞նչ իմանաս, կարող է նա էլ իմ որդուն իրենի բաժինն է տալիս…

  • Առանձնացնել բացականչական և հարցական նախադասությունները․ դիտարկել դրանց իմաստային տարբերությունները և կետադրությունը։
  1. Նկարագրել խրճիթը։
  2. Բնութագրել տղային։
  3. Առանձնացնել տղայի ծնողներին բնութագրող հատվածները։
  4. Պատմվածքի իմաստը արտահայտող ասացվածներ ընտրել։
  5. Պատմվածքը համեմատել Հ․ Թումանյանի <<Ամենից լավ տունը>>  բանաստեղծության հետ։
Posted in Մայրենի

Առաջադրանքներ

  1. Բնութագրի՛ր Նուկիմ քաղաքի բնակիչներին։ Նուկիմ քաղաքի բնակիչները անխելք են և անհասկացող:
  2. Մանրամասն նկարագրի՛ր Նուկիմ քաղաքը։ Նուկիմ քաղաքում շատ ցուրտ էր: Այնտեղ կար երկու ձմեռ մեկ ամառ: Նուկիմ քաղաքը շատ մեծ էր: Այնտեղ հաճախ գալիս էր անձրև և աճում էին սնկեր: Մարդիկ շատ միամիտ էին և անհասկացող: Այնտեղ չկար դպրոց որով հետև նրանք անհասկացող էին:Այնտեղ ճանապարհը ջուր էր և մարդիկ չէին կարում քայլել ճանապարհով:
  3. Հեքիաթից դո՛ւրս գրիր նուկիմցիներին բնորոշող հատվածները։ Գնում են, գնում, գիշերը վրա է հասնում: Նիզակը տնկում են գետնի մեջ, քսակով ոսկին ամրացնում նիզակին, իրենք պառկում են շուրջը, միամիտ քնում: Գողը ինչպե՞ս կարող է բարձրանալ վերև, նիզակի ծայրից կախված քսակը առնել, իսկի խելքի մոտ բա՞ն է:
  1. Բնութագրիր թագավորին։ Թագավորը շատ միամիտ էր:
  2. Դո՛ւրս գրի՛ր թագավորին բնորոշող հատվածը։ Թագավորը մտածում է` սրանք նպատակո՞վ են ոսկու տեղ խիճ ու ավազ բերել, թե՞ միամիտ սրտով: Փորձելու համար հրամայում է` նրանց առաջ մի մատուցարան սև սալոր դնեն` սև բոլոջների հետ խառը: Պատգամավորները վրա են պրծնում. ավագ պատգամավորն ասում է.

Posted in Մայրենի

Մխիթար Սեբաստացու մասին

Մխիթար (ավազանի անունը՝ Մանուկ) Սեբաստացին ծնվել է 1676 թվականի փետրվարի 7-ին  Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա քաղաքաում: Նա սովորել է Սեբաստիայի Սբ.Նշան, ապա՝ ԷջմիածնիՍևանի, Կարինի վանքերում։  Դեռ վաղ տարիքից Մանուկը երազում էր դառնալ քահանա:

1691 թվականին Մանուկը վերջապես թույլատվություն ստացավ իր ծնողներից վանքում աշխատելու համար և շուտով ստացավ սարկավակի աստիճան: Հենց այդ ժամանակ էլ նա իր անունը փոխեց` դնելով Մխիթար:

1696 թ. նա ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, իսկ 1699 թ.՝ ստացել վարդապետական գավազան։ 1701 թ. Կոստանդնուպոլսում  մի խումբ երիտասարդների հետ հիմնեց Մխիթարյան միաբանությունը:

1712 թ. Հռոմի պապը Սեբաստացուն շնորհել է աբբահոր կոչում։ Խուսափելով թուրքական հարձակումներից՝ 1715 թ. միաբանությունը տեղափոխվել է Պենոպոլես, որը գտնվում էր Վենետիկում։ 1717 թվականին Վենետիկի Ծերակույտը հրովարտակով Սբ. Ղազար կղզին շնորհել է միաբանությանը, որտեղ Սեբաստացին կառուցել է եկեղեցի, բացել դպրոց, պատրաստել է միաբան-գործիչներ։

Նա թարգմանել, ստեղծել և տպագրել է հազարավոր աշխատություններ` հարստացնելով հայերեն գրականությունը: Այսօր նրա մատենադարանում պահվում են ավելի քան 5000 ձեռագրեր և 100000 տպագիր գրականություն:

Մխիթար Սեբաստացին աշխարհաբարի քերականության առաջին դասագրքի՝ «Դուռն քերականութեան աշխարհաբար լեզուին հայոց»-ի (1727 թ.) հեղինակն է։ Նա հեղինակ է նաև բազմաթիվ այլ արժեքավոր աշխատությունների:

Մխիթար |Սեբաստացին մահացել է 73 տարեկան հասակում Սբ. Սուրբ Ղազար կղզում: Նրա գերեզմանը գտնվում է հենց այդտեղ:

Posted in Մայրենի

Լավն ու վատը իմ դպրոցում

Ես հիմա կպատմեմ իմ դպրոցի լավն ու վատի մասին: Լավն այն է, որ իմ դպրոցում լողավազան կա, ագարակ կա, ճամփորդություններ կան: Մաթեմատիկան այստեղ նույնպես  շատ հետաքրքիր է ,  ֆիզկուլտուրան  և մնացած առարկաները : Իսկ վատը առարկաներ չունեմ: Ես շատ կուզեմ, որ երկար դասամիջոցը  տեղափոխեին, որպեսզի շատ խաղայի ընկերներիս հետ:

Posted in Մայրենի, Բնագիտական փորձեր

Պանդայի մասին

թեմա

Հետաքրքիր փաստ պանդայի մասին

Ի՞նչ նպատակ է հետապնդում

Նախագծի նպատակը հետաքրքիր տեղկություններ հավաքագրել, սովորելն է, ապա ընթերցողին ևս ներկայացնելն է:

Ո՞ւմ համար է նախատեսված

Նախատեսված է բոլոր հետաքրքրասեր մարդկանց համար:

Ինչի՞ մասին է

Այստեղ կգտնեք ուշագրավ տեղեկություններ պանդաների մասին:

Պանդայի մասին

Բոլոր պանդաներն աշխարհի տարբեր վայրերում բերվել են Չինաստանից: Նրանք հիմնականում սնվում են բամբուկով, այդ պատճառով էլ նրանց հաճախ ՙՙբամբուկի արջ ՚՚ են կոչում: Նրանք օրական սնվում են 12 ժամ և  կարող են օրական ուտել մինչր 40 կգ բամբուկ: Գոյություն ունեն անդաների երկու տեսակ՝ մեծ և փոքր: Մեծ պանդան ավելի հայտնի է, քան փոքր ցեղակիցը: Մեծ պանդան ունի սև և սպիտակ գունավորում, իսկ փոքրը խարտյաշ է՝ սպիտակ ՙՙդիմակով՚՚:  Նրանք ձմռանը խորը քուն չեն մտնում: Ապրում են մինչև 20 տարի, անհետացող տեսակ է: Պանդաները մենակյաց են:

Շատերը պանդաներին արջ են համարում, սակայն որոշ գիտնականներ նրանց ջրարջերի շարքին են դասում:

Պանդաներին չի կարելի գնել, նրանց հնարավոր է միայն վարձակալել Չինաստանից: Վարձակալության արժեքը կազմում է տարեկան 1 միլիոն դոլար: Միևնույն ժամանակ, մանրակրկիտ ձևով ուսումնասիրվում են պանդաներին պահելու համար անհրաժեշտ պայմանները: Եթե կենդանաբանական այգին չի համապատասխանում կանոնակարգին, դիմումը մերժվում է:

Ամբողջ աշխարհում մնացել է 1900 մեծ պանդա, որոնցից 300-ը՝ անազատության մեջ: 

Առաջադրանքներ

  1. Քանի տարի էին ապրում պանդաները:
  2. Անհետացող տեսակ է, թե՝ ոչ:
  3. Որտեղից էին բերված պանդաները:
  4. Քանի մեծ պանդա է մնացել երկրագնդում:
  5. Պանդան քանի դոլարով կարելի է վարձել:
  6. Ինչով է սիրում սնվել պանդան:

Posted in Մայրենի

Մորեխի մասին

Բարև ձեզ, ես Գառնիկն եմ: Ես ուզում եմ պատմել մորեխների մասին, քանի որ այս տարի ամառանոցում շատ եմ բռնել մորեխները :

Մորեխներ միջատներ են։ Ամբողջ աշխարհում տարածված են շուրջ 10հազար տեսակ մորեխներ: Մարմնի երկարությունը  մինչև 9 սմ է, իսկ  բեղիկները կարճ են (մոտ 5 սմ)։ Բերանային ապարատը կրծող տիպի է, ետին ոտքերը ցատկող են։ Ունեն ձայնարձակ և լսողական օրգաններ։ Թևերը 2 զույգ են, թաթերը՝ եռանդամ։ Զվերը դնում են հողում և ծածկում հեղուկով, որը հողի մասնիկների հետ չորանում և կազմում է ձվապարկ։ Սովորաբար տալիս են տարեկան 1 սերունդ։ Զարգանում են ոչ լրիվ կերպարանափոխությամբ (ձվից դուրս եկած անհատները նման են հասուն միջատին)։ Չափահաս են դառնում 1-1,5 ամսում, 4-7 անգամ մաշկափոխվելով։ Բուսակեր են, հսկայական երամները ճանապարհին ոչնչացնում են կուլտուրական և վայրի բուսականությունն ամբողջությամբ։ Մորեխների ամենավտանգավոր տեսակներից են չվող, ասիական, իտալական, մարոկկոյական մորեխները։ Պայքարի միջոցները՝ ագրոտեխնիկական միջոցառումներ, խոպան հողերի յուրացում և այլն։

Posted in Մայրենի

Տեքստային աշխատանք առակի շուրջ

Երկրում կար շատ բարձր և անմատչելի մի լեռ: Մարդիկ կամեցան բնակություն հաստատել նրա վրա, որովհետև լի էր նա ամենայն բարիքով: Սակայն շատ էր դժվարին նրա վրա բարձրանալը, թեպետև ուներ բազում ճանապարհներ: Սրանք, ովքեր նրա վրա բարձրանալու ժամանակ կանգ առան հանգստանալու, սայթակեցին և ցած գլորվելով հասան մինչև հատակը, իսկ ովքեր չուզեցին դադար առնել, այլ գավազանի օգնությամբ աշխատեցին շարունակել վերելքը, բարձրացան լեռան վրա և հանգիստ կյանք վայելեցին: Այսպես թուլակազմ անարիները մնում են կես ճանապարհին ու կորչում, իսկ հաստատակամները, համբերությունն իրենց նեցուկ ունենալով վեր են բարձրանում ու հասնում նպատակին:

  1. Ընդգծված բառերում տառեր են բաց թողնված: Լարցո’ւ:
  2. Վերնագրի’ր առակը: Հաջողության գաղտնիքը
  3. Ո՞ր նախադասության մեջ է ամփոփված առակի գաղափարը:

Այսպես թուլակազմ անարիները մնում են կես ճանապարհին ու կորչում, իսկ հաստատակամները, համերությունն իրենց նեցուկ ունենալով վեր են բարձրանում ու հասնում նպատակին:

  • Առակը քեզ ի՞նչ սովորեցրեց: Ինձ սովորեցրեց, որ պետք է շատ աշխատեմ հաջողության հասնելու համար:
  • Առակի ասելիքը խորհուրդի ձևով ձևակերպի’ր:

Եթե համբերությամբ, համառ աշխատես, ապա կհասնես մեծ հաջողությունների, իսկ ալարելու դեպքում ոչինչ չես ունենա:

  • Այս գաղափարը հաստատող ասացվածքներ գտի’ր:

Ով աշխատի, նա կուտի:

Posted in Մայրենի

Բառային աշխատանք

Մեկ բառով գրի՛ր.

Զվարթ ձայն ունեցող- զվարթաձայն

Լրագիր վաճառող-լրագրավաճառ

Զվարճություն սիրող-զվաճասեր

Գիրք վաճառող-գրքավաճառ

Ժպտուն երես ունեցող-ժպտերես

Հաց վաճառող-հացավաճառ

Միս վաճառող-մսավաճառ

Նախադասություններն այնպես կետադրիր, որ տարբեր իմաստներ հաղորդեն։

Փոքրիկ եղբայրդ ,տանն է:

Փոքրիկ ,եղբայրդ տանն է:

Պատմությունը կարդա՛.

Երկար ժամանակ հանելուկ էր մնացել այն բանը, թե ինչու են փոքրիկ ձկները մտնում գրենլանդական շնաձկների բերանները։ Վերջերս պարզեցին, որ այդ շնաձկների աչքերը լույս են տալիս։ Դրանով էլ նրանք խեղճ ձկնիկներին հրապուրում են։

Պատմի՛ր այն մասին, թե ինչու է փոքրիկ ձուկը մտնում շնաձկան բերանը։

Երկար ժամանակ հանելուկ էր մնացել այն բանը, թե ինչո՞ւ է փոքրիկ ձուկը մտնում գրենլանդական շնաձկների բերանը:

Վերջերս պարզեցին, որ այդ շնաձկների աչքերը լույս են տալիս։ Դրանով էլ նրանք խեղճ ձկնիկներին հրապուրում են :

Ստացված պատմությունը կարդա՛։ Ի՞նչ փոփոխություններ կատարվեցին, գրի՛ր, օրինակ՝ է-են, ձուկը-ձկները։

Մեկ բառով կամ բառակապակցությամբ բացատրիր.

Ման գալ- զբոսնել

Հոգին ուտել-հոգեառ

Խելքից պակաս- անխելք

Խելքը գլուխը հավաքել-խելոքանալ

Գլխի ընկնել-հասկանալ

Խոսքը մեր մեջ մնա-ոչ մեկին չասել

Սիրտը փորն ընկնել-վախենալ

Գլուխ կոտրել- պայքարել

Շարունակիր այսպես.

Արջը ձմռանը քուն է մտնում:

Արջերը ձմռանը քուն են մտնում:

Դելֆինը փրկում է խեղդվող մարդուն:

Դելֆինները փրկում են խեղդվող մարդկանց:

Ոչ մեծ նավը երբեմն ավելի լավ է դիմանում փոթորկին, քան խոշոր նավը:

Ոչ մեծ նավերը երբեմն ավելի լավ են դիմանում փոթորկին, քան խոշոր նավերը :

Կետը կաթնասուն կենդանի է:

Կետերը կաթնասուն կենդանիներ են:

Առյուծը կուշտ լինելիս կենդանիների վրա չի հարձակվում:

Առյուծները կուշտ լինելիս կենդանիների վրա չեն հարձակվում: