Month: November 2022

Կարդա՛ լեգենդները և գրի՛ր, թե ո՞րն էր դրանց ասելիքը։
Ամեն ինչի համար պետք է հատուցել:

Համացանցում որոնի’ր և կարդա ՝ ի՞նչ է լեգենդը։ Կարդացածդ համառոտ տեղադրի’ր բլոգումդ։

Լեգենդը դարերով եկող զրույց է, որի հիմքում ընկած է հրաշքը:

Ա. 7 ժամ.
Բ. 2 ժամ.
Գ. 60 կմ/ժ
Դ. 45 կմ/ժ
Ե. 3 ժամ.

1*48=48
2*24=48
3*16=48
4*12=48
6*8=48

9*x=54*5
x=54*5:9=30

I do my lessons in the evening.
Do I do my lessons in the evening?
I don’t my lessons in the evening.

We play football every dey.
Do we play football every dey?
We don’t play football every dey.

He likes to play football every day.
Dose he like to play football every day?
He dosen’t like to play football every day.

We are students.
Are we students?
We aren’t students.

He is a good student.
Is he a good student?
He isn’t a good student.

You are clever and good looking.
Are you clever and good looking?
You aren’t clever and good looking.

You are tired.
Are you tired?
You aren’t tired.

Autumn is one of my favourite seasons. I like autumn because it is very beautiful. The leaves change their colors into yellow and red. The leaves are falling from the trees and are covering the ground. The birds fly to warm countries. It is not very hot or very cold in autumn but mild temperature. We can enjoy different kinds of fruits. We even have autumn holiday when we can have free time and can enjoy the beauty of the season. I like to go for a walk and breath fresh air.

1.Ստեփան Զորյանի «Չալանկը» պատմվածքից դուրս գրի’ր ածանցավոր բառերը եւ ընդգծի’ր արմատը, ածանցը։ Որոշի’ր նաեւ ածանցի տեսակը։

ուրախություն-ուրախ+ություն, վերջածանց
անհանգստություն-ան+հանգիստ+ություն, վերջածանց և նախածանց
լուսավոր-լույս+ավոր, վերջածանց
դժգոհ-դժ+գոհ, նախածանց
անծանոթ-ան+ծանոթ, նախածանց
անպետք-ան+պետք, նախածանց
անհանգիստ-ան+հանգիստ, նախածանց
անլուսին-ան+լուսին, նախածանց
տեսարան-տեսնել+արան, վերջածանց


Տերը և շունը
Մի մարդ շատ էր ուզում շուն պահել: Նրա անունը Ալեքս էր: Երբ նրա ծննդյան օրն էր, նա հայրիկից ու մայրիկից խնդրեց շուն: Մայրիկը և հայրիկը մի շուն գնեցին և նվիրեցին նրան: Ալեքսը ուրախությանբ վերցրեց շանը և շան անունը դրեց Ռեքսիկ: Ռեքսիկը շատ խելացի էր և գեղեցիկ : Նրան բաց էին թողնում ման գալու և երբ Ռեքսիկը ման էր գալիս, Ալեքսը անհանգիստ էր: Երբ Ռեքսիկը վերադառնում էր տուն, Ալեքսը և Ռեքսիկը նայում էին պատուհանից: Պատուհանից շատ գեղեցիկ տեսարան էր երևում: Մի օր Ռեքսիկը հանդիպեց մի անծանոթ շան: Նրանք սկսեցին իրար հետ խաղալ և այդ ժամանակ Ալեքսը մտածեց, որ երկուսին էլ վերցնի իր հետ: Նա երկուսին էլ վերցրեց և երկրորդ շանը անվանեց Մաքսիկ: Նրանք միասին խաղաղ ապրում էին:

Սերմի մասին

Սերմը արտաքինից պատված է ամուր ծածկույթով՝ սերմնամաշկով, որի ներսում գտնվում են սաղմը և պաշարային սննդանյութերը։ Սերմնամաշկը սերմը պաշտպանում է չորանալուց և մեխանիկական վնասվածքներից։ Սերմնամաշկի վրա երեվում է սերմնասպին, այն հետքը, որով սերմն ամրանում է սերմնաոտիկին։ Սերմնասպիի կողքին գտնվում է սերմնամուտքը, որով սերմի մեջ են թափանցում ջուրը և օդը։ Սերմի հիմնական մասերն են սաղմը և պաշարանյութերը։ Սաղմում լավ երևում է շաքիլը, որում կուտակված են պաշարային սննդանյութեր։ Դրանցով է սնվում սաղմը սերմի ծլման սկզբնական փուլում։ Տարբերում են երկշաքիլավոր և միաշաքիլավոր սերմեր։ Երկու շաքիլ ունենարևածաղկի, խնձորենու, վարունգի, սեխի և մի շարք այլ բույսերի սերմեր, որի համար էլ կոչվում են երկշաքիլավոր բույսեր։ Կան նաև միաշաքիլավոր բույսեր, որոնց սերմն ունի մեկ շաքիլ։ Միաշաքիլավոր սերմերի էնդոսպերմը կարող է գտնվել սաղմի մոտ կամ շրջապատել սաղմը։ Սերմերի բաղադրության մեջ մտնում են օրգանական (օսլա, ճարպեր, սպիտակուցներ) և անօրգանական (ջուր և հանքային աղեր) նյութեր։

Պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչ թթուներ կան բնության մեջ:
   Կիտրոնաթթու, խնձորաթթու, աղաթթու, քացախաթթու և կաթնաթթու:
2. Ի՞նչ բաղադրություն ունեն թթուները:
   Կազմված են ջրածնից և թթվային մնարցորդներից:
3. Ինչպե՞ս կարող եք համոզվել ,որ տվյալ նյութը թթու է:
   Թթուն դնում ենք ինդիկատորի մեջ: Ինդիկատորը թթվային միջավայրում գույնը փոխում է:
4. Ինչպե՞ս պետք է վարվել թթուների հետ:

Թթուն ունի ուտիչ հատկություն: Եթե թթուն ընկնի մաշկի վրա մաշկը կքայքավի: Դրա համար եթե թթուն ընկնում է մաշկի վրա պետք է արագ լվանալ ջրով և մշակել սննդի սոդայով:

38.   Անջատ գրվող բարդ  բառերի  (հարագրությունների) իմաստները մեկական բառերով արտահայտի՛ր:

Պար գալ-պարել. զրույց անել-զրուցել. խաղ անել-խաղալ. թույլ տալ-թույլատրել:

41. Շարունակի՛ր (հետո ի՞նչ եղավ):

Արթնացա,  երբ արևն արդեն  ծագել ու շողերը ներս էր գցել պատուհանիցս: Արագ հագնվեցի ու վազեցի ղեպի խոհանոց: Շտապում էի: Խոհանոցից  դուրս եկավ մի տղամա՞րդ. Թե՞  կին՝ չհասկացա: Տարօրինակն էր: Նա էլ զարմացած ինձ էր նայում: Մի վատ բան գուշակեցի: Նետվեցի միջանցք ու աչքս գցեցի մեծ հայելուն: Ես ճիշտ այնպիսին էի,  ինչպիսին խոհանոցից դուրս եկածը, շատ տարօրինակն էի: Մի քիչ շփոթված ու մի քիչ տխուր մտա սենյակ: Այնտեդ հավաքված էին իրարից չտարբերվող տարօրինակ ու շփոթահար մարդիկ՝ հինգ հոգի: Հավանաբար մերոնք էին: Միանգամից գլխի չընկա էլ, թե ո՛վ ով էր:

Հետո պարզվեց. որ այդ օրը մեր քաղաքում բոլոր մարդիկ դարձել էին արտաքինով չափազանց նման էակներ: Ես միացրի հեռուստացույցը և տեսա մեկ գովազդ: Այդ գովազդում ցույց էին տալիս մի ուտելիք, որը ուտելուց հետո դառնում են չափազանց նման էակներին: Ես այդ ժամանակ հասկացա, թե ինչի են մարդիկ դարձել չափազանց նման էակներին և ես ուզեցի այդ ժամանակ փորձել այդ ուտեստը և դառնալ նրանց նման: Ես փորձեցի և դարձա չափազանց նման նրանց:

43. Նախադասություներն ընդարձակի՛ր:

Մեքենայի ակը պտտվում է շատ արագ:

Ես ու ընկերներս հասկանում ենք, թե դաս սովորելը ինչ կարևոր է կյանքում:

Երեխաները հեռանում են դպրոցից:

Դու մոռացել ես մեր գաղտնիքը:

Ես փողոցում գտա մի փոքրիկ գեղեցիկ շուն:

Արմատ, ածանց,  հոդակապ

Ա․Արմատը բառի հիմնական իմաստն արտահատող մասն է, հիմքը: Արմատը արտահայտում է բառի հիմնական իմաստը և չի բաժանվում բաղադրիչների:

Օրինակ՝ թագ արմատից ունենք թագավոր, անթագ, թագուհի բառերը:

Բ․Բառի վերջից կամ  սկզբից ավելացող մասնիկները, որոնք փոխում են բառի իմաստը և կազմում նոր բառեր, կոչվում են ածանցներ:

Օրինակ՝ տուն-անտուն, գիր—գրություն, խմոր—խմորեղեն:

Այս բառերի ան, ություն, եղեն մասնիկները ածանցներ են:

Գ․ Ա ձայնավորը, որն իրար է կապում բաղադրյալ բառի տարբեր բաղադրիչները, կոչվում է հոդակապ․ օրինակ՝ ծով+ա+նկար

Առաջադրանքներ՝

1.Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:

Օրինակ՝ մայրություն – մայր + ություն

Ան+ամոթ, ամպ+ոտ, քար+ոտ, օդ+ային, դժ+գոհ, հեռու+ավոր, բարի+ություն, գր+ավոր, ան+որոշել,  տ+հաճելի:

2. Գտիր հետևյալ բառերի ընդհանուր արմատները:

ամառանոց, ամառային-Ամառ
ջերմություն, ջերմանավ-ջերմ
նավահանգիստ, նավավար-նավ
վարիչ, վարել, ղեկավար-վարել
հազարավոր, հազարամյակ-հազար

3. Կազմիր նոր բառեր հետևյալ արմատներով ու ածանցներով՝

քար, հող, դաս, տուն, երկար, հերոս, սխալ

ային, արան, ավոր, անք, ավուն

դասարան, տնային, հողային, երկարավուն, հերոսային, սխալանք, քարային

4. Բառաշարքից առանձնացրո՛ւ  հոդակապ ունեցող բառերը(կան բառեր, որոնցում հոդակապ չկա)։ Հոդակապ ունեցող բառերում գունավորի՛ր արմատները և հոդակապը։

Օրինակ՝ Հյուրախաղ– հյուր+ա+խաղ: Օձաձուկ, լայնարձակ, մրգահյութ,փորձանոթ, հողագունդ, արծաթագործ,նախշազարդ, ալրաղաց, հայազգի, ծաղկափոշի, նույնարմատ, ծառատունկ

2.Տրված ածանցներով կազմել ածանցավոր բառեր։

Ան- անթագ, անխելք, անգոհ

Ապ- ապորենի

Դժ- դժգոհ, դժգոհություն, դժբախտ

Տ- տհաճ,

Չ- չխոսել.

հայկական, չինական, -Ական

տնային, հողային, հերոսային -Ային

քնքշորեն, մեղմորեն-Որեն

երկարություն, լայնություն, դժգոհություն-Ություն